مهدکودک:

مهدکودک‌ در مقایسه با سایر مراکز نگهداری کودک بهتر است چون بچه مهارت شنیداری و گفتاری و حتی روابط اجتماعی و سایر مهارت هایش ارتقا پیدا می کند.

بعضی مهد‌کودک‌ ها نوزادان شش هفته‌ای را هم می‌پذیرند و بسیاری از آن ها امکان مراقبت از بچه ها را تا پیش‌دبستانی دارند. برای همین اگر شاغل هستید و امکان نگه داری فرزند خود را به طور تمام وقت ندارید می توانید او را به طور نیمه وقت در مهد کودک بگذارید و حتی لازم نیست به اندازه‌ای که برای گرفتن یک پرستار بچه لازم است هزینه کنید، مهدکودک مانند پرستار استعفا نمی‌دهد و وقتی به آن نیاز دارید در دسترس‌تر است.

به همین دلیل، مهدکودک‌ یکی از گزینه‌های مناسب است که در این مطلب با نظر کارشناسان و برخی نکات خلاصه در مورد مهدکودک‌ها آشنا خواهید شد.

نظرات کارشناسان

والدین اغلب از مهد ها ایراد می‌گیرند اما آنها نهادی ترین و بهترین شکل و جای نگهداری از کودکان هستند. برای آنها قوانینی از اداره بهزیستی آن منطقه وضع شده است، محیط نظام‌مندی دارند و بر کار آن ها نظارت می‌شود. کارشناسان نیز می‌گویند تا زمانی که کیفیت مهد بالاست، این نوع نگهداری می‌تواند برای کودکان در هر سنی بسیار مفید باشد.

نکته مهم این است که مهدکودک‌ها وقتی خیلی عالی هستند که نسبت مربی‌های کودکان در آن پایین باشد و تعداد کودکان هر کلاس هم کم باشد. هنگام جست‌ و جو برای پیدا کردن مهدکودک، شیفته مهدکودک‌ هایی که جدیدترین اسباب‌بازی‌ها را دارند نشوید، چون چیزهای پر زرق و برق و وسایل بازی هرگز نشان‌دهنده کیفیت خوب نیستند.

پژوهشگران کیفیت مهد را با مشاهده نحوه تعامل مربیان با کودکان، نسبت مربی به کودک، اندازه کلاس‌ها، فضای کلاس، سطح تحصیلی مربیان ارزیابی می‌کنند و در تمام این موارد پایین بودن نسبت مراقب به کودک معیاری بسیار مهم است.

بنابراین اگر آن‌قدر خوش‌شانس بودید که مهدکودکی با مربیان خوب و برنامه‌ای برجسته پیدا کنید، کودکتان احتمالاً در آن به خوبی شکوفا می‌شود. اگر به مهدکودک خوب دسترسی ندارید، در آن صورت بهتر است که به دیگر انواع خدمات نگهداری از کودکان رجوع و در مورد آنها هم به قدر کافی مطالعه و تحقیق کنید.

مزایا و معایب مهدکودک:

بچه‌ها تا حداقل سن 3 سالگی نیاز زیادی به حضور در کنار خانواده و یا ماندن پیش یک فرد نزدیک دارند. اما همیشه شرایط بر وفق مراد آن‌ها و خانواده‌ها نیست. گاهی مادران باید به هر دلیلی به سر کار بروند و بچه باید تنها بماند، برای همین بهترین گزینه این است که بچه را نیمه وقت در مهد بگذارید.

مهد کودک بهتر است یا خانه:

سوال مهم این است که ماندن بچه در خانه پیش مادر یا پدربزرگ مادربزرگ بهتر است یا رفتن به مهدکودک. گاهی مادران شاغل به دلیل مشغله و سرکار رفتن نمی توانند از بچه مراقبت کنند.

در این شرایط باید به بهترین انتخاب برای بچه‌ها فکر کرد. اگر مادربزرگ و پدربزرگ شرایط و امکان نگه داری بچه‌ها را دارند باید از این موقعیت استفاده کرد و بچه را به آن‌ها سپرد. اما همیشه این امکان وجود ندارد.

در این زمان پرستار گرفتن یا سپردن به مهد گزینه‌هایی است که به ذهن خانواده‌ها می‌رسد. دردسرهای پیدا کردن پرستار مطمئن و مهربان که بچه در کنارش احساس آرامش کند انقدر زیاد است که مادران ترجیح می‌دهند سراغ مهد کودک برود.

در مهدها مربیان با تجربه و تعلیم دیده فعالیت می‌کنند و هر رفتار نامناسب آن‌ها با بچه‌ها توسط مدیر مهد رصد می‌شود و به آن‌ها تذکر می‌دهند. با این حساب مهد محیط امن تری خواهد بود تا بچه با یک فرد غریبه تنها بماند. از طرف دیگر رفتن به مهد باعث تغییر محیط بچه می‌شود و یک سره از صبح تا شب در خانه نیست و باعث تنوع در روحیه می شود.

البته نظرات مختلفی در این مورد هست، مثلا دکتر غزال زاهد، فوق‌تخصص روان‌پزشکی کودک و نوجوان، عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می‌گوید:

«تا زمانی که کودک توانایی توصیف فضای مهد و بیان اتفاق‌هایی که در آنجا می‌افتد را ندارد، نباید به مهد کودک سپرده شود. اگر مادری شاغل است، برای فرزند زیر ۳ سال خود باید یک نفر را به عنوان مراقب انتخاب کند. این شخص می‌تواند مادربزرگ، خاله و سایر کسانی که مورد اعتماد مادر هست باشد که بچه در کنار او احساس آرامش داشته باشد. در چنین شرایطی، احتمال بروز «اضطراب جدایی» کمتر می‌شود در غیر این صورت بچه دچار اختلال در پدیده دلبستگی می‌شود.»

ولی در ‌‌نهایت این شما هستید که با توجه به شرایط زندگی خود باید بهترین تصمیم را برای فرزندتان بگیرید. با یک مقایسه کوتاه بین مزایا و معایب مهدکودک می‌توانید بهترین انتخاب را برای فرزندتان داشته باشید.

مشکلات مهدکودک

اینکه بگوییم مهد رفتن هیچ مشکل یا ضرری برای بچه ندارد حرف درستی نیست. مهد اولین محیط اجتماعی برای بچه هاست که تاثیر زیادی بر رفتار و حتی نگرش آن‌ها به زندگی می‌گذارد.

همه ما این تجربه را داشته ایم که اگر از معلمی در مدرسه خوشمان نمی آمد حتما از آن درس هم بیزار بودیم. خب این شرایط را برای کودکی در نظر بگیرید که هنوز هیچ درک و تفکر انتزاعی ندارد و گاهی آنقدر کوچک است که حرف هم نمی‌زند.

باید پذیرفت که رفتن بچه‌ها به مهد اگر در سن مناسب اتفاق نیافتد خطرات روحی زیادی در پی دارد. مهد کودک محیطی است که بچه‌ها با ورود به آن شروع به مریض شدن می‌کنند، یکی از نمادهای بیماری برای پزشکان مهدکودک است، محیط اجتماعی، بی‌دقتی بچه‌ها در خوردن با دست‌ های آلوده و اجتماع ویروس‌ها باعث این اتفاقات می‌شود. گاهی ناسازگاری بچه با هم سن و سال‌هایش به قدری دردسر ساز می‌شود که مادر مجبور به تغییر مهد می‌شود. مربی‌ها به خصوص برای کودکان نوپا (۲تا۳ سال) باید ویژگیهای خاصی برای جذب بچه داشته باشند در غیر این صورت پذیرش محیط کلاس برای بچه‌ها ممکن نیست.

مثلا پیش آمده، بچه‌ای که از یک سالگی در مهد بوده، بعد از تغییر کلاس و رفتن به گروه بچه‌های نوپا، بعد از طی یک سال هنوز دلبستگی به مربی اول خود را دارد و اصلا حاضر نیست مربی جدید را بپذیرد.

اگر والدین در این شرایط به هر ساز بچه برقصند و تن به تمام خواسته‌های نامعقولش بدهند تا بزرگسالی نمی‌توانند هرگز به فرزندشان نه بگویند. و مدام باید در حال تغییر مدرسه و معلم‌های او باشند. (کاری که عملا شدنی نیست)

مزایای مهدکودک

کودکی که تازه وارد مهد می شود، به خصوص اگر در سن مناسب، این کار انجام شود تغییرات بسیاری در رفتار و حرف زدنش دیده می‌شود. اگر بچه‌ای دیر زبان باز کرده باشد حضورش در جمع هم سن و سالش باعث می‌شود سریع‌ تر به حرف بیافتد.

آن‌ها با زبان هم آشنا هستند و راحت‌ تر هم کلام می‌شوند. کودکانى که تازه شروع به حرف زدن کرده‌اند، هنگامى که با کودکان هم سن و سال خود ارتباط برقرار مى‌کنند و همراه مربى که وقت خود را صرف کودکان کرده است، مى‌توانند پیشرفت قابل توجهى در گفتار و رشد بیانى داشته باشند.

مثلا در خانه پیش والدین اگر بچه بگوید آب بدون نیاز به کامل کردن جمله سریع آب در اختیارش خواهد بود، به اصطلاح می‌گویند مادر زبان بچه‌اش را می‌فهمد. اما این فهم زیاد باعث کندی در رشد زبان می‌شود گاهی لازم است بگذاریم بچه تلاش کند جمله‌ها را کامل بگوید. در مهد هر لغتی را که از دیگری یاد بگیرد تکرار می‌کند و خیلی اتفاقی جمله‌ها را کامل یاد می‌گیرد.

بچه‌ها در مهد بازی کردن، تقسیم کردن وسایل و خوراکی و همکاری را یاد می‌گیرند. دوست پیدا کردن و فعالیت‌های مناسب سنشان را در مهد یاد می گیرند. وقت بیشتری را با کسانی می‌گذرانند که دنیای شبیه به خودشان دارند. بچه ها در جمع همسن و سالشان بهتر غذا می‌خورند و تبعیت از قانون را یاد می‌گیرند. رفتارهای بدشان را تا حدودی ترک می‌کنند و برای هر کار خوبی تشویق می شوند و این رفتار در آن‌ها تقویت می‌شود.

بهترین سن برای رفتن به مهدکودک

دکتر فربد فدایی، روان‌شناس اجتماعی و روانپزشک می‌گوید: «اگر کودک در سنین غیر مناسب به مهدکودک فرستاده شود، احساس طرد شدن از سوی مادر می‌کند و حس طردشدگی و دوری از خانواده در شکل‌گیری شخصیت او تأثیر می‌گذارد، بنابراین در این کودکان ممکن است احساس خشم و رنجش و افسردگی ملاحظه شود.»

کودک تا سه سالگی نیاز به محبت وامنیت خانواده دارد. اگر برای مادر امکان ماندن در خانه نباشد و کسی از نزدیکان، مثل مادربزرگ و خاله یا عمه برای نگه داری کودک حضور نداشته باشند چاره‌ای جز رفتن به مهد نیست.

زیر سه سال کودک ممکن است دچار اضطراب جدایی بشود و حتی واکنش‌های جسمانی بدی هم از خود نشان دهد. مثلا دچار لکنت زبان شود. در این شرایط باید سریع مهد رفتن قطع شود و بعد از اینکه بچه از نظر روحی آمادگی داشت دوباره او را به مهد فرستاد. تا قبل از ۳ سالگی، مهم‌ترین مساله‌ای که باید در نظر گرفته شود، انتقال خوب و کامل محبت به شیرخوار است.

کودک باید احساس کند در مدتی که مادر نیست، به‌ وسیله مربی حمایت می‌شود. ارتباط مادر با مربی به این تبادل محبت کمک زیادی می‌کند. اما بعد از سه سالگی سن آموزش و تربیت پذیری کودک شروع می‌شود و باید به مهد برود.

از طرف دیگر ممکن است کودک در این سه سال به حدی به مادر وابسته شده باشد که رفتن به مهد برایش دشوار باشد و این بار با آگاهی کامل از مادر جدا نشود.

برای این کار باید به کودک زمان بدهید محیط جدید را بپذیرد. قبول کنید او فقط با شما بوده و ناگهان جدا شدن برایش سخت است. اگر امکان حضور در کلاس را به شما دادند همراهش در کلاس بمانید تا ترسش بریزد. اگر نه در مهد حضور داشته باشید تا هر لحظه ترسید شما را ببیند.

زمان پذیرش مهد بین یک هفته تا یک ماه برای بچه‌ها متفاوت است. اما اگر کمی صبور باشید و به گریه‌های بچه دل ندهید قطعا موفق می‌شوید و از کارتان هرگز پشیمان نخواهید شد. با توجه به این شرایط برای اینکه نه خیلی زود و نه خیلی دیر بچه به مهد برود، ۲سال و نیم سن مناسبی برای رفتن به مهد است.

ترس از مهد کودک

ترسیدن کودک برای حضور در یک محیط جدید اتفاق عجیبی نیست. بچه‌ها از ابتدا تنها با مادر و پدر و در ‌‌نهایت خانواده درجه یک در تماسند و همه خواسته‌هایشان توسط آن‌ها بی‌چون و چرا اجرا می‌شود. غریبه ترین محیط اجتماعی برای آن‌ها پارک و فضاهای بازی است که مدت موقتی را در آنجا هستند و مادر همراه آنهاست.

ناگهان جدا شدن از این امنیت و حضور در یک جمع پر از بچه با کسی غیر از مادر، دشوار است. بچه‌ای که تا دیروز همه اسباب بازی‌ها برای خودش تنها بوده امروز باید آنها را شریک شود، هر وقت خواسته‌ای داشتته سریعا اجرا می‌شده حالا شاید برای خواسته‌هایش مجبور شود کمی منتظر بماند. درک همه این‌ها برای یک کودک سه ساله سخت است اما در ساختن شخصیتش تاثیر مهمی دارد.

مشخصات مهدکودک خوب

به یاد داشته باشید که اولین محیطی که فرزند شما بعد از خانه، زمان زیادی را در آن می‌گذراند مهد است. بنابراین باید به اندازه خانه در آنجا احساس امنیت کند. برای پیدا کردن مهدکودک مناسب و خوب اول از محل زندگی خودتان شروع کنید، به مهدکودک‌های اطراف سر بزنید با مربی‌ها و مدیر و احتمالا خانواده‌ها صحبت کنید. نظر والدین دیگر نیز بسیار مهم است.

سابقه مهد را بررسی کنید، گول ظاهر را نخورید. یادتان باشد فرزند شما قرار است به مهد کودک برود تا با محیط آموزشی آشنا شود نه اینکه فیلسوف از آنجا خارج شود. بچه‌های کوچک نیازی به دانستن سه زبان خارجی ندارند.

پرسنل مهدکودک باید همه با تجربه و تحصیلکرده در این زمینه باشند. تغذیه مهد باید سالم و تمیز باشد. فضای ظاهری مهدکودک باید دوست داشتنی و طبق خواسته بچه‌ها تزیین شده باشد.

در حال حاضر نداشتن دوربین مداربسته در مهد کودک طبیعی نیست، همه مهد‌ها موظف هستند در تمام کلاس‌ها و اتاق‌های مهد دوربین داشته باشند. امنیت بچه‌ها در مهد خیلی مهم است، درهای باز و پنجره‌های خطرناک نشانه خوبی نیست. مربیان اگر سابقه طولانی در مهد دارند مطمئن ترند، مهدی که دائم مربی‌هایش عوض می‌شوند جای مناسبی نیست.

نکات مهم دیگر:

دکتر سیما فردوسی معتقد است: «در مهد کودک، مربیان وظیفه بسیار مهمی به عهده دارند زیرا نقش جانشین مادر را برای کودک ایفا می‌کنند و با توجه به این تعریف، مربی باید بتواند اضطراب کودک را تخفیف و به او امنیت بدهد و او را کنترل کند.

اگر مهدکودکی دارای ویژگی‌های لازم باشد و تنها از کودک نگهداری نکند بلکه به نیازهای او نیز توجه داشته باشد و رشد کودک و شرایط فردی او را در نظر بگیرد و درباره برنامه خواب، بازی، تغذیه، استراحت کافی و فعالیت‌هایی که مناسب سن کودک باشد، تدابیر لازم اندیشیده باشد و محیط امنی برای کودکان ایجاد کند، می‌توان پیشنهاد کرد که والدین حتما فرزندشان را به چنین مهدکودکی بسپارند.»

برای مدتی رفتار کودک خود را زیر نظر بگیرید، زمان رفتن و برگشتن او از مهد، حالت روحی‌اش نشان دهنده میزان رضایتش از محیط است. اگر هر روز با گریه و زور به مهد می‌رود و ناراحت و غمگین برمی گردد این اتفاق را نادیده نگیرید. اصولا بعد از شش ماه کودک باید از همه نظر به مهدکودک عادت کرده باشد و برای رفتن به آنجا پیش قدم شود.

مربیان کودکستان اغلب می گویند که در سه سال اول مدرسه، یک کودک یاد می گیرد که بخواند.

قبل از وارد شدن به مدرسه باید مهارت خواندن او را تقویت کنید، فرزند خود را حتما در مهدکودک بگذارید چون یاد می گیرد چطور با کتاب ارتباط برقرار کند و به مرور با آن آشنا می شود، واقعیت این است که کودکان زودتر شروع به خواندن می کنند و خواندن آن ها روان می شود.

چه چیزی واقعا می تواند مهارت اجتماعی فرزند شمارا بالا ببرد؟ یا مهارت های عاطفی آنها بالغ شود؟ اگر فرزند شما به سادگی زمان بیشتری را برای بالغ شدن نیاز داشته باشد، چرا یک سال صبر کنید؟ چه چیزی می تواند زمان بیشتری برای رشد فکری کودک به دست آورد؟

و اگر مسئله شمارش و اعداد یا مهارتهای خواندن اولیه باشد، احتمالا به کودک فرصت بیشتری برای یادگیری اعداد و حروف داده می شود؛ برای شنیدن، داستان خواندن، و با ساختن قافیه ها بازی می کند.

دانش آموزان مهد کودک زمان زیادی را صرف مهارت های پیش از خواندن و خواندن خود می کنند. کودکان در حال وارد شدن به مهد کودک ها در حال یادگیری احساسات و نگاه کتاب ها و صدای زبان هستند. تا پایان سال، آنها حروف الفبا را می دانند و می توانند جملات ساده ای را بخوانند و نوشتند.

منبع : kars4kids